पुणे : कॅन्सर उपचार क्षेत्रात अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असताना आता पुण्यातही Proton Therapy उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने हालचाली सुरू झाल्या आहेत. मुंबईनंतर पुण्यात सर्वसामान्य रुग्णांना परवडणाऱ्या दरात प्रोटॉन थेरपीची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची योजना पुढे आली आहे. त्यामुळे गंभीर आणि गुंतागुंतीच्या कॅन्सरच्या उपचारांसाठी पुणे शहरातील रुग्णांना मोठा फायदा होण्याची शक्यता आहे.
प्रोटॉन थेरपी ही अत्याधुनिक रेडिएशन उपचारपद्धती असून, कॅन्सरच्या गाठीवर अधिक अचूकपणे किरणोत्सर्ग केंद्रित करण्यासाठी तिचा वापर केला जातो. पारंपरिक रेडिएशनच्या तुलनेत आसपासच्या निरोगी ऊतींवर होणारा अनावश्यक किरणोत्सर्ग कमी करण्याचा या उपचारपद्धतीचा उद्देश असतो. विशेषतः मेंदू, मणका किंवा इतर संवेदनशील अवयवांच्या जवळ असलेल्या काही ट्यूमरसाठी ही पद्धत उपयुक्त ठरू शकते.
मुंबईनंतर पुण्यातही सुविधा उभारण्याची तयारी
सध्या महाराष्ट्रात नवी मुंबईतील खारघर येथील टाटा मेमोरियल सेंटरच्या ACTRECमध्ये प्रोटॉन थेरपीची सुविधा उपलब्ध आहे. या केंद्रात २०२३ पासून उपचार सुरू असून, २०२५ पर्यंत ५४१ रुग्णांवर उपचार करण्यात आले होते. यातील ६५ टक्के रुग्णांना सवलतीच्या दरात उपचार मिळाले, तर २७ टक्के रुग्णांना मोफत उपचार किंवा रुग्ण कल्याण निधी आणि CSRच्या माध्यमातून आर्थिक मदत मिळाली होती.
२०२६ मध्ये या केंद्राने १,००० कॅन्सर रुग्णांवर उपचार करण्याचा महत्त्वाचा टप्पाही गाठला आहे. त्यामुळे अत्याधुनिक उपचार सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्याच्या दृष्टीने अशा सुविधांचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.
उपचारांचा खर्च कमी करण्यावर भर
प्रोटॉन थेरपी ही अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित असल्याने तिचा खर्च पारंपरिक रेडिएशन उपचारांच्या तुलनेत अधिक असू शकतो. भारतातील काही खासगी केंद्रांमध्ये या उपचारासाठी मोठा खर्च येतो. त्यामुळे पुण्यात प्रस्तावित सुविधा सर्वसामान्य रुग्णांना परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध करून देणे हा महत्त्वाचा मुद्दा ठरणार आहे.
परवडणारी सुविधा उपलब्ध झाल्यास आर्थिक अडचणींमुळे अत्याधुनिक उपचारांपासून वंचित राहणाऱ्या रुग्णांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. तसेच पुणे, पश्चिम महाराष्ट्र आणि आसपासच्या जिल्ह्यांतील रुग्णांना उपचारासाठी मुंबई किंवा इतर शहरांमध्ये जाण्याची गरज कमी होण्याची शक्यता आहे.
बालकांच्या कॅन्सर उपचारांसाठीही महत्त्वाची
प्रोटॉन थेरपीचा उपयोग काही बालकांच्या कॅन्सर उपचारांमध्येही केला जातो. मुलांच्या शरीराची वाढ सुरू असल्याने उपचारादरम्यान निरोगी ऊतींवर होणारा अनावश्यक किरणोत्सर्ग कमी करण्याला विशेष महत्त्व असते. खारघर येथील केंद्रात लहान मुलांवरही प्रोटॉन थेरपी करण्यात आली आहे.
पुणे बनणार अत्याधुनिक कॅन्सर उपचारांचे केंद्र?
पुणे महापालिकेच्या २०२६-२७ अर्थसंकल्पातही शहरात स्वतंत्र कॅन्सर रुग्णालय उभारण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. कॅन्सर उपचारांसाठी आर्थिक मदतीची मर्यादा वाढवण्याची योजनाही मांडण्यात आली होती.
अशा पार्श्वभूमीवर प्रोटॉन थेरपीसारखी अत्याधुनिक सुविधा पुण्यात उपलब्ध होणे शहराच्या कॅन्सर केअर व्यवस्थेसाठी महत्त्वाचे पाऊल ठरू शकते.
पुण्यात Proton Therapyची सुविधा सर्वसामान्यांना परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध झाली, तर कॅन्सर उपचार क्षेत्रात हा मोठा बदल ठरू शकतो. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, कमी उपचारखर्च आणि स्थानिक पातळीवर सुविधा यामुळे पुण्यासह संपूर्ण पश्चिम महाराष्ट्रातील रुग्णांना त्याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.
