पुणे : पुण्यातील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स एज्युकेशन अँड रिसर्च (IISER) येथील विद्यार्थ्यांचे आंदोलन सातव्या दिवसात पोहोचले आहे. विद्यार्थ्यांनी विविध मागण्यांसाठी सुरू केलेले ठिय्या आंदोलन अद्याप कायम असून, त्यांच्या मागण्यांवर तोडगा काढण्यासाठी संस्थेच्या प्रशासनाकडून प्रयत्न सुरू आहेत.
२७ ऑगस्टपासून ठिय्या आंदोलन
विद्यार्थ्यांनी २७ ऑगस्टपासून अधिष्ठाता कार्यालयाबाहेरील कॉरिडॉरमध्ये ठिय्या आंदोलन सुरू केले. कॅम्पसमध्ये घडलेल्या एका विद्यार्थ्याच्या मृत्यूनंतर निर्माण झालेल्या परिस्थितीसह विद्यार्थी परिषदेचे महासचिव राज बागवे यांच्या निलंबनाच्या मुद्द्यावरून विद्यार्थ्यांमध्ये नाराजी असल्याचे समोर आले आहे.
विद्यार्थ्यांनी मानसिक आरोग्य सुविधा, वसतिगृहातील नियम, विद्यार्थ्यांच्या हालचालींवरील निर्बंध, शैक्षणिक उपस्थिती आणि विद्यार्थी प्रतिनिधीच्या निलंबनासह विविध मुद्दे प्रशासनासमोर मांडले आहेत.
विद्यार्थ्यांच्या प्रमुख मागण्या काय?
विद्यार्थ्यांनी प्रशासनाकडे मागण्यांचे लेखी निवेदन सादर केले आहे. त्यामध्ये राज बागवे यांचे शैक्षणिक निलंबन मागे घेणे, त्यांचे वसतिगृहातील निवास पुनर्स्थापित करणे, तसेच विद्यार्थ्यांसाठी मानसिक आरोग्याच्या सुविधा मोठ्या प्रमाणात वाढविण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
विद्यार्थ्यांनी कायमस्वरूपी सहा समुपदेशक आणि तीन मानसोपचारतज्ज्ञांची नियुक्ती करण्याची मागणी केली आहे. याशिवाय मानसिक आरोग्याबाबत विद्यार्थी आणि शिक्षकांसाठी नियमित प्रशिक्षण, आपत्कालीन वैद्यकीय मदत आणि २४ तास उपलब्ध असलेल्या आरोग्य सुविधांची मागणीही करण्यात आली आहे.
वसतिगृह आणि विद्यार्थ्यांच्या हालचालींचा मुद्दा
वसतिगृहांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या हालचालींवर असलेल्या लिंग आणि वेळेच्या निर्बंधांमध्ये बदल करण्याची मागणीही आंदोलनातील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. विद्यार्थ्यांना अभ्यासासाठी आणि इतर उपक्रमांसाठी व्याख्यानगृह, सेमिनार हॉल तसेच इतर सामायिक जागा कामकाजाच्या वेळेनंतरही उपलब्ध करून द्याव्यात, अशी मागणी विद्यार्थ्यांनी केली आहे.
प्रशासनाकडून काही मागण्यांवर सकारात्मक पावले
दरम्यान, IISER प्रशासनाने विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांवर काम सुरू असल्याचे स्पष्ट केले आहे. संस्थेचे संचालक प्रा. सुनील भगवत यांनी प्रशासन विद्यार्थ्यांच्या बहुतांश मागण्यांवर उपाययोजना करण्यासाठी यंत्रणा तयार करत असल्याचे सांगितले.
मानसिक आरोग्य सेवेसाठी सध्या दोन पूर्णवेळ समुपदेशक असून आणखी दोन पूर्णवेळ समुपदेशक नियुक्त करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे प्रशासनाने म्हटले आहे. त्यासोबतच दोन अर्धवेळ समुपदेशकांची नियुक्ती करण्याचाही विचार सुरू आहे.
विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याशी संबंधित मदत व्यवस्था मजबूत करण्यासाठी आत्महत्या प्रतिबंधक प्रशिक्षण आणि मानसोपचार सेवांशी संबंधित उपाययोजनांवरही प्रशासनाकडून विचार सुरू असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
आंदोलनकर्त्या विद्यार्थ्यांवर कारवाई न करण्याचे आश्वासन
शांततापूर्ण आणि कायदेशीर पद्धतीने सुरू असलेल्या ठिय्या आंदोलनात सहभागी विद्यार्थ्यांवर प्रतिशोधात्मक कारवाई केली जाणार नाही, असे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. मात्र, आंदोलनामुळे संस्थेच्या आवश्यक कामकाजात अडथळा निर्माण होऊ नये किंवा कायद्याचे उल्लंघन होऊ नये, अशी अटही प्रशासनाने नमूद केली आहे.
निलंबनाचा मुद्दा अद्याप कायम
विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांपैकी राज बागवे यांच्या निलंबनाचा मुद्दा मात्र अद्याप संवेदनशील आहे. प्रशासनाच्या म्हणण्यानुसार, संबंधित विद्यार्थ्याविरोधातील शिस्तभंगाच्या चौकशीनंतर निलंबनाचा निर्णय घेण्यात आला होता आणि त्यांना अपील करण्याची संधी देण्यात आली होती.
IISER प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, अपील प्राधिकरणाने दिलेला निर्णय संचालक स्वतःहून रद्द करू शकत नाहीत. त्यामुळे या मागणीवर विद्यार्थ्यांना अपेक्षित तोडगा अद्याप मिळालेला नाही.
तोडगा निघणार का?
विद्यार्थ्यांचे आंदोलन सातव्या दिवसात पोहोचले असताना प्रशासन आणि विद्यार्थ्यांमध्ये संवादातून तोडगा काढण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. विद्यार्थ्यांनी आपल्या मागण्यांबाबत ठोस आणि लेखी आश्वासनांची मागणी केली आहे, तर प्रशासनाने अनेक मागण्यांवर कार्यवाही सुरू केल्याचे सांगितले आहे.
दरम्यान, ३ सप्टेंबरच्या ताज्या वृत्तानुसार विद्यार्थ्यांनी १५४ तासांचे ठिय्या आंदोलन अखेर मागे घेतले, मात्र राज बागवे यांच्या निलंबनाचा मुद्दा पूर्णपणे सुटलेला नसल्याने विद्यार्थ्यांनी प्रशासनावर नाराजी व्यक्त केली आहे.
