नाशिक : आगामी सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 लक्षात घेऊन नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये मोठ्या प्रमाणावर तयारी सुरू झाली आहे. देशभरातून कोट्यवधी भाविक नाशिकमध्ये दाखल होण्याची शक्यता असल्याने त्यांच्या निवासाची व्यवस्था करण्यासाठी प्रयागराजच्या धर्तीवर टेंट सिटी उभारण्याची योजना आखण्यात आली आहे. नाशिक-त्र्यंबकेश्वर कुंभमेळा प्राधिकरणाने या दिशेने प्राथमिक नियोजन सुरू केले असून, भाविकांना सुरक्षित आणि चांगल्या सुविधा उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये मोठ्या संख्येने भाविक येणार आहेत. विशेषतः पुढील वर्षी जुलै ते सप्टेंबरदरम्यान होणाऱ्या प्रमुख धार्मिक कार्यक्रमांच्या काळात भाविकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उपलब्ध हॉटेल्स, धर्मशाळा आणि इतर निवास व्यवस्था अपुरी पडण्याची शक्यता लक्षात घेऊन टेंट सिटीचा पर्याय पुढे आणण्यात आला आहे.
नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये जागांची निवड
नाशिक-त्र्यंबकेश्वर कुंभमेळा प्राधिकरणाने टेंट सिटीसाठी दोन जागा प्राथमिक स्वरूपात निश्चित केल्या आहेत. त्यापैकी एक जागा नाशिक शहरात सुमारे 80 एकर क्षेत्रफळाची, तर दुसरी त्र्यंबकेश्वरमध्ये 50 एकरांपेक्षा अधिक क्षेत्रफळाची असल्याची माहिती समोर आली आहे. याशिवाय तिसऱ्या टेंट सिटीसाठीही जागेचा शोध घेतला जात आहे.
या टेंट सिटीमध्ये भाविकांसाठी निवासासोबतच आवश्यक मूलभूत सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. पाणी, वीज, ड्रेनेज आणि इतर पायाभूत सुविधा प्राधिकरणाकडून उपलब्ध करून दिल्या जाणार असून, टेंट उभारणी करणाऱ्या ऑपरेटरकडून बेड, प्रकाश व्यवस्था, स्वच्छतागृहे, भोजन क्षेत्र आणि इतर सुविधा पुरवल्या जाणार आहेत.
प्रयागराजच्या मॉडेलचा आधार
मागील वर्षी प्रयागराज येथे झालेल्या महाकुंभमेळ्यात मोठ्या प्रमाणावर टेंट सिटी उभारण्यात आली होती. या व्यवस्थेमुळे देशभरातून आलेल्या भाविकांना विविध श्रेणीतील निवासाची सुविधा उपलब्ध झाली होती. त्याच धर्तीवर नाशिकमध्येही आकर्षक आणि व्यवस्थित टेंट सिटी उभारण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
नाशिक-त्र्यंबकेश्वर कुंभमेळा प्राधिकरणाने या कामासाठी हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रातील कंपन्यांशी चर्चा सुरू केली आहे. सुमारे 20 कंपन्यांनी टेंट सिटी उभारण्यात रस दाखवल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे भविष्यात या प्रकल्पासाठी खासगी क्षेत्रातील अनुभवी कंपन्यांचा सहभाग वाढण्याची शक्यता आहे.
कोट्यवधी भाविक येण्याची अपेक्षा
सिंहस्थ कुंभमेळ्याचा कालावधी मोठा असल्याने नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये दीर्घकाळ भाविकांची गर्दी राहणार आहे. धार्मिक कार्यक्रम आणि अमृतस्नानाच्या काळात गर्दी मोठ्या प्रमाणात वाढण्याचा अंदाज आहे. प्राधिकरणाच्या माहितीनुसार संपूर्ण कालावधीत सुमारे 12 कोटी भाविक भेट देण्याची शक्यता असून, प्रमुख गर्दीच्या काळात सुमारे 8 कोटी भाविक येऊ शकतात.
इतक्या मोठ्या संख्येने भाविक येणार असल्याने केवळ निवासाचीच नव्हे तर वाहतूक, स्वच्छता, आरोग्य, सुरक्षा आणि आपत्कालीन व्यवस्थेचीही मोठी तयारी करावी लागणार आहे. यासाठी कुंभमेळा प्राधिकरण आणि स्थानिक प्रशासनाकडून विविध प्रकल्प हाती घेण्यात आले आहेत.
स्थानिक नागरिकांनाही होणार फायदा
कुंभमेळ्याच्या काळात बाहेरून येणाऱ्या भाविकांना निवास उपलब्ध करून देण्यासाठी स्थानिक नागरिकांच्या घरांचा आणि मालमत्तांचा होमस्टे म्हणून वापर करण्याची योजनाही प्राधिकरणाच्या विचाराधीन आहे. सध्या Airbnbशी संबंधित सुमारे 600 मालमत्ता मालकांशी संपर्क असल्याचे सांगण्यात आले असून, भविष्यात किमान 2,000 मालमत्ता होमस्टेसाठी उपलब्ध करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
यामुळे भाविकांना निवासाचे अतिरिक्त पर्याय मिळण्याबरोबरच नाशिकमधील स्थानिक नागरिकांना उत्पन्नाचे साधन उपलब्ध होऊ शकते. मात्र, होमस्टे देणाऱ्या मालमत्ता मालकांची पोलिसांच्या मदतीने पडताळणी केली जाणार असल्याचे प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे.
कुंभमेळ्याच्या पायाभूत सुविधांवरही भर
टेंट सिटीसोबतच नाशिकमध्ये रस्ते, पूल, घाट आणि इतर पायाभूत सुविधांच्या विकासावरही भर देण्यात येत आहे. गोदावरी नदीकाठच्या घाटांच्या दुरुस्ती आणि पुनर्बांधणीसाठी सुमारे ₹44 कोटींचा प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. या कामांचा उद्देश मोठ्या संख्येने येणाऱ्या भाविकांसाठी सुरक्षित आणि सुस्थितीत घाट उपलब्ध करून देणे हा आहे.
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या तयारीचा पहिला प्रमुख टप्पा 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी ध्वजारोहणाने सुरू होणार आहे, तर मुख्य धार्मिक कार्यक्रम 2027 मध्ये होणार आहेत. त्यामुळे येत्या काही महिन्यांत टेंट सिटीसह विविध सुविधा उभारण्याच्या कामांना वेग येण्याची अपेक्षा आहे.
नाशिकमधील सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी प्रयागराजच्या धर्तीवर टेंट सिटी उभारण्याची योजना भाविकांच्या निवासाचा प्रश्न सोडवण्यासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. आता जागांची अंतिम निवड, निविदा प्रक्रिया आणि प्रत्यक्ष बांधकामाला कधी सुरुवात होते, याकडे नाशिककरांचे लक्ष लागले आहे.
