मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील यांनी सुरू केलेल्या आंदोलनाची तीव्रता दिवसेंदिवस वाढत असून, त्यांच्या आंदोलनाला राज्यातील विविध भागांतून मोठ्या प्रमाणात पाठिंबा मिळत आहे. ३ सप्टेंबर रोजी मराठा समाजाच्या वतीने परळी, धाराशिव, परभणी, नांदेड, हिंगोली यांसह विविध जिल्ह्यांत बंद, रास्ता रोको आणि इतर आंदोलनांची हाक देण्यात आली आहे.
आंतरवाली सराटीत आंदोलन सुरूच
मनोज जरांगे पाटील यांनी जालना जिल्ह्यातील आंतरवाली सराटी येथे मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी बेमुदत उपोषण सुरू केले आहे. ३ सप्टेंबर रोजी त्यांच्या उपोषणाचा सहावा दिवस असल्याचे वृत्त आहे. सरकारच्या शिष्टमंडळासोबत झालेल्या चर्चेनंतर त्यांनी पाणी घेण्यास आणि सलाईन लावून घेण्यास सुरुवात केली असली, तरी मागण्या पूर्ण होईपर्यंत आंदोलन मागे घेण्याची भूमिका त्यांनी घेतलेली नाही.
परळी, नांदेड आणि हिंगोलीत आंदोलनाची हाक
जरांगे पाटील यांच्या समर्थनार्थ परळी येथे बंदचे आवाहन करण्यात आले आहे. नांदेड आणि हिंगोलीमध्ये रास्ता रोको आंदोलनाची घोषणा करण्यात आली आहे. नांदेड जिल्ह्यात काही ठिकाणी जिल्हाबंदचीही हाक देण्यात आली असून, आंदोलकांकडून सरकारवर मागण्या तातडीने मान्य करण्यासाठी दबाव आणला जात आहे.
नांदेडमधील निळा रोड आणि पिंपळगाव महादेव परिसरात रास्ता रोको करण्याचे नियोजन असल्याचे समोर आले आहे. या आंदोलनामुळे काही मार्गांवरील वाहतुकीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
धाराशिव आणि परभणीत बंदला प्रतिसाद
धाराशिव जिल्ह्यात मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी जिल्हाबंदची हाक देण्यात आली आहे. व्यापारी संघटनांनीही या बंदला पाठिंबा दिल्याने अनेक बाजारपेठांमध्ये दुकाने आणि व्यावसायिक आस्थापने बंद ठेवण्यात आल्याचे वृत्त आहे. सरकारने मागण्यांवर ठोस निर्णय न घेतल्यास आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा इशारा आंदोलकांनी दिला आहे.
परभणी जिल्ह्यातही आंदोलनाची तीव्रता वाढली आहे. बंदच्या पार्श्वभूमीवर बाजारपेठांवर परिणाम झाला असून, काही भागांत शाळा-महाविद्यालयांनाही सुट्टी देण्यात आली आहे. यापूर्वी जिल्ह्यातील विविध ठिकाणी रास्ता रोको आंदोलने करण्यात आली होती.
२८८ आमदारांच्या प्रतीकात्मक तिरडी यात्रेची घोषणा
जरांगे पाटील यांच्या समर्थनार्थ मराठा समाजाकडून २८८ आमदारांची प्रतीकात्मक तिरडी यात्रा काढण्याची घोषणाही करण्यात आली आहे. या माध्यमातून सरकार आणि लोकप्रतिनिधींवर दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचे दिसून येत आहे. मागण्या मान्य न झाल्यास आगामी काळात आंदोलन आणखी तीव्र करण्याचा इशारा आंदोलकांनी दिला आहे.
सरकारसोबत चर्चा, मात्र अंतिम तोडगा अद्याप नाही
जरांगे पाटील यांच्या मागण्यांवर सरकारच्या शिष्टमंडळाने चर्चा केली आहे. सरकारने अनेक मागण्यांवर सकारात्मक भूमिका घेतल्याचा दावा मंत्री गिरीश महाजन यांनी केला आहे. तसेच काही मागण्यांच्या अंमलबजावणीबाबत आश्वासने देण्यात आली आहेत. मात्र, जरांगे पाटील यांनी केवळ आश्वासनांवर समाधान न मानता शासन निर्णय म्हणजेच जीआर काढण्याची मागणी कायम ठेवली आहे.
हैदराबाद गॅझेटच्या आधारे कुणबी प्रमाणपत्रांच्या प्रक्रियेला सुरुवात करण्याचे आश्वासनही देण्यात आले आहे. मात्र, सातारा आणि कोल्हापूर गॅझेटियरच्या आधारे जीआर काढण्यासह इतर मागण्यांवर ठोस निर्णय होणे आवश्यक असल्याची भूमिका जरांगे यांनी मांडली आहे.
आंदोलनस्थळी दुर्दैवी घटना
दरम्यान, आंतरवाली सराटी येथे जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी आलेल्या बीड जिल्ह्यातील दशरथ रायकर या आंदोलकाचा मृत्यू झाल्याची दुर्दैवी घटना घडली. प्राथमिक माहितीनुसार हृदयविकाराच्या झटक्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे; मात्र मृत्यूचे नेमके कारण वैद्यकीय तपासणीनंतर स्पष्ट होणार असल्याचे वृत्त आहे.
या घटनेमुळे आंदोलनस्थळी उपस्थित आंदोलकांमध्ये हळहळ व्यक्त करण्यात आली असून, आंदोलनादरम्यान सहभागींच्या आरोग्याची काळजी घेण्याचे आवाहनही करण्यात येत आहे.
सरकारसमोर वाढता दबाव
मराठा आरक्षणाचा प्रश्न पुन्हा एकदा राज्याच्या राजकीय आणि सामाजिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. एका बाजूला जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनाला विविध जिल्ह्यांतून पाठिंबा वाढत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला सरकारवर मागण्यांबाबत ठोस निर्णय घेण्याचा दबाव वाढत आहे.
बंद, रास्ता रोको आणि विविध आंदोलनांमुळे स्थानिक पातळीवर वाहतूक, बाजारपेठा आणि दैनंदिन व्यवहारांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाकडून कायदा-सुव्यवस्था राखण्यासाठी खबरदारी घेतली जात आहे.
आता सरकारकडून दिलेली आश्वासने प्रत्यक्षात कधी आणि कशा पद्धतीने लागू होतात, याकडे मराठा समाजाचे लक्ष लागले आहे. मागण्यांवर ठोस शासन निर्णय झाल्यास आंदोलनाची पुढील दिशा बदलू शकते; अन्यथा राज्यभर आंदोलन आणखी तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
