नाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या (APMC) आवारात सध्या कचऱ्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. बाजारात विक्रीसाठी येणाऱ्या भाजीपाल्याच्या वर्गीकरणादरम्यान खराब झालेला भाजीपाला, पालेभाज्यांचा कचरा आणि इतर जैविक कचरा मोठ्या प्रमाणात जमा होत आहे. मात्र, हा ओला आणि सडलेला कचरा स्वीकारण्यास महापालिकेच्या खत प्रकल्पाकडून नकार दिल्याने बाजार समिती परिसरात कचऱ्याचे ढिगारे साचले आहेत. त्यातून तीव्र दुर्गंधी पसरत असून शेतकरी, व्यापारी, हमाल आणि बाजारात येणाऱ्या नागरिकांना मोठा त्रास सहन करावा लागत आहे.
नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीत जिल्ह्यातील विविध भागांतून दररोज मोठ्या प्रमाणावर शेतमाल आणि भाजीपाला विक्रीसाठी येतो. मालाची प्रतवारी आणि वर्गीकरण करताना खराब झालेल्या किंवा विक्रीयोग्य नसलेल्या भाज्या तसेच पाला-पाचोळा बाजार परिसरात जमा होतो. या कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी बाजार समितीने ठेकेदाराची नियुक्ती केली आहे. संबंधित ठेकेदार हा कचरा महापालिकेच्या खत प्रकल्पाकडे नेतो. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून या कचऱ्याच्या स्वीकारावरून अडचण निर्माण झाली आहे.
कचऱ्याचे ढिगारे, दुर्गंधीमुळे नागरिक त्रस्त
कचरा वेळेत उचलला जात नसल्यामुळे बाजार समितीच्या विविध भागांत सडलेल्या भाजीपाल्याचे ढिगारे दिसून येत आहेत. उन्हाळा किंवा उष्ण वातावरणात अशा जैविक कचऱ्याचे विघटन वेगाने होत असल्याने दुर्गंधीचा प्रश्न आणखी गंभीर होतो. बाजार परिसरात येणाऱ्या नागरिकांना या दुर्गंधीचा सामना करावा लागत आहे.
शेतकरी आणि व्यापाऱ्यांसाठी बाजार समिती हे त्यांच्या दैनंदिन व्यवहाराचे महत्त्वाचे ठिकाण आहे. त्यामुळे परिसर स्वच्छ आणि आरोग्यदायी असणे आवश्यक आहे. मात्र, कचऱ्याच्या समस्येमुळे बाजारातील वातावरण खराब होत असून शेतमाल ठेवण्यासाठी आणि वाहतूक करण्यासाठीही अडचणी निर्माण होत असल्याची तक्रार करण्यात येत आहे.
महापालिकेकडून कचरा स्वीकारण्यास नकार
उपलब्ध माहितीनुसार, बाजार समितीने जमा होणारा कचरा उचलण्यासाठी ठेकेदार नियुक्त केला असून तो कचरा महापालिकेच्या खत प्रकल्पात नेला जात होता. मात्र, कचरा अत्यंत ओला असल्याचे कारण देत महापालिकेने तो स्वीकारण्यास नकार दिला आहे. त्यामुळे बाजार समिती प्रशासनासमोर कचऱ्याच्या विल्हेवाटीचा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे.
महापालिका प्रशासनाने बाजार समितीने स्वतःच्या कचऱ्याच्या व्यवस्थापनासाठी स्वतंत्र व्यवस्था किंवा खत प्रकल्प उभारण्याची भूमिका घेतल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे बाजार समिती आणि महापालिका यांच्यातील समन्वयाचा मुद्दाही या निमित्ताने पुढे आला आहे.
आरोग्याचा प्रश्नही गंभीर
सडलेल्या भाजीपाल्याचा कचरा दीर्घकाळ तसाच पडून राहिल्यास माशा, डास आणि इतर कीटकांचा प्रादुर्भाव वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे बाजार परिसरातील स्वच्छतेबरोबरच सार्वजनिक आरोग्याचाही प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
बाजार समितीत दररोज मोठ्या संख्येने शेतकरी, व्यापारी, कामगार आणि ग्राहक येत असल्याने कचरा व्यवस्थापनाची प्रभावी यंत्रणा असणे गरजेचे आहे. कचऱ्याचे वर्गीकरण, नियमित संकलन आणि योग्य पद्धतीने प्रक्रिया केल्यास अशा समस्येवर नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.
स्वतंत्र कचरा व्यवस्थापनाची गरज
नाशिक APMCमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाजीपाला आणि इतर कृषी उत्पादनांची आवक होत असल्याने येथे निर्माण होणाऱ्या जैविक कचऱ्याचे प्रमाणही मोठे आहे. त्यामुळे केवळ महापालिकेच्या व्यवस्थेवर अवलंबून न राहता बाजार समितीने स्वतःची कायमस्वरूपी कचरा प्रक्रिया व्यवस्था उभारण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
सडलेल्या भाजीपाल्यापासून सेंद्रिय खत तयार करणे, कचऱ्याचे योग्य वर्गीकरण करणे आणि बाजारातील व्यापारी व विक्रेत्यांना कचरा वेगळा ठेवण्याच्या सूचना देणे, असे उपाय प्रभावी ठरू शकतात.
शेतकऱ्यांकडून तातडीने कचरा हटवण्याची मागणी
दरम्यान, बाजार समिती परिसरात साचलेला कचरा तातडीने हटवावा आणि नियमित कचरा संकलन सुरू करावे, अशी मागणी शेतकरी आणि बाजारातील घटकांकडून होत आहे. कचऱ्यामुळे निर्माण झालेली दुर्गंधी आणि अस्वच्छता लवकर दूर न झाल्यास परिस्थिती आणखी गंभीर होऊ शकते.
नाशिक APMCमधील कचऱ्याचा प्रश्न हा केवळ स्वच्छतेपुरता मर्यादित नसून सार्वजनिक आरोग्य आणि बाजार व्यवस्थापनाशी संबंधित महत्त्वाचा मुद्दा बनला आहे. त्यामुळे बाजार समिती आणि महापालिका प्रशासनाने समन्वय साधून सडलेल्या भाजीपाल्याच्या कचऱ्याची तातडीने विल्हेवाट लावणे आणि कायमस्वरूपी कचरा व्यवस्थापनाची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे.
