नाशिक : कांद्याच्या वाढत्या दरांमुळे दिल्ली आणि परिसरातील ग्राहकांना दिलासा देण्यासाठी केंद्र सरकारने महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यातून विशेष ‘कांदा एक्सप्रेस’ दिल्लीकडे रवाना केली. लासलगाव येथून सुमारे 450 मेट्रिक टन कांदा घेऊन 21 डब्यांची विशेष मालगाडी 26 ऑगस्ट रोजी दिल्लीच्या दिशेने रवाना झाली. केंद्राच्या बफर स्टॉकमधील कांदा उत्पादन क्षेत्रातून थेट मोठ्या ग्राहक बाजारपेठेत पोहोचवण्याच्या या उपक्रमाचा उद्देश पुरवठा वाढवून कांद्याच्या किमती स्थिर ठेवणे हा आहे.
लासलगाव ही देशातील प्रमुख कांदा बाजारपेठांपैकी एक असून, येथून मोठ्या प्रमाणावर कांद्याची आवक आणि देशभरात वाहतूक केली जाते. त्यामुळे दिल्लीतील वाढत्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर नाशिकमधून रेल्वेच्या माध्यमातून कांदा पाठवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. सुरुवातीला या खेपेसाठी अधिक कांदा पाठवण्याचे नियोजन होते; मात्र प्रत्यक्षात सुमारे 450 टन कांदा रेल्वेत लोड करण्यात आला.
21 डब्यांची विशेष ‘कांदा एक्सप्रेस’
लासलगावहून रवाना झालेल्या या विशेष मालगाडीत 21 डबे होते. ही गाडी सुमारे 24 तासांच्या प्रवासानंतर दिल्लीला पोहोचण्याचे नियोजन होते. वाढत्या कांदा दरांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी केंद्रीय ग्राहक व्यवहार विभागाच्या निर्देशानुसार या रेल्वे वाहतुकीची व्यवस्था करण्यात आली होती.
या उपक्रमामागे उत्पादन केंद्रांमधून कांदा थेट मोठ्या ग्राहक केंद्रांपर्यंत जलद आणि मोठ्या प्रमाणात पोहोचवण्याचा उद्देश आहे. रस्ते वाहतुकीच्या तुलनेत रेल्वेच्या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणात माल एकाच वेळी पाठवता येत असल्याने वाहतूक खर्च आणि वेळ कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
दिल्लीतील ग्राहकांना 35 रुपये किलो दराने कांदा
नाशिकहून पाठवण्यात आलेला कांदा दिल्लीला पोहोचल्यानंतर ग्राहकांना अनुदानित 35 रुपये प्रति किलो दराने उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. NCCF आणि NAFEDच्या किरकोळ विक्री केंद्रांसह मोबाइल व्हॅन, तसेच Safal आणि Kendriya Bhandarच्या माध्यमातून कांद्याची विक्री करण्यात येणार असल्याची माहिती केंद्र सरकारने दिली आहे.
दिल्ली आणि आसपासच्या बाजारपेठांमध्ये कांद्याच्या दरात वाढ झाल्याने ग्राहकांवर आर्थिक भार वाढला आहे. अशा परिस्थितीत बफर स्टॉक बाजारात आणून पुरवठा वाढवण्याचा प्रयत्न केंद्र सरकारकडून केला जात आहे.
पहिली कांदा एक्सप्रेस दिल्लीला पोहोचली
नाशिकहून रवाना झालेली पहिली ‘कांदा एक्सप्रेस’ 28 ऑगस्ट रोजी दिल्लीतील आदर्श नगर स्थानकावर पोहोचली. या खेपेत प्रत्यक्षात सुमारे 453.65 टन कांदा होता. दिल्ली-एनसीआरमध्ये हा कांदा अनुदानित दराने विकला जाणार असून, काही साठा चंदीगड, लुधियाना आणि जम्मूसारख्या जवळच्या शहरांकडेही पाठवला जाणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
मालगाडीला नियोजित वेळेपेक्षा विलंब झाल्याचेही समोर आले. नाशिकमध्ये झालेल्या आंदोलनामुळे गाडीच्या वेळापत्रकावर परिणाम झाल्याचे केंद्रीय ग्राहक व्यवहार सचिवांनी सांगितले.
बफर स्टॉकमधून कांद्याचा पुरवठा
केंद्र सरकारकडे कांद्याचा मोठा बफर स्टॉक उपलब्ध असून, बाजारातील पुरवठा आणि दर स्थिर ठेवण्यासाठी त्यातील कांदा टप्प्याटप्प्याने बाजारात आणला जात आहे. कांद्याच्या हंगामी मागणीच्या काळात दर वाढण्याची शक्यता लक्षात घेऊन उत्पादन क्षेत्रातून ग्राहक केंद्रांकडे कांदा पोहोचवण्यावर भर देण्यात येत आहे.
रेल्वेच्या माध्यमातून दिल्लीसोबतच चेन्नई, कोलकाता, एर्नाकुलम, गुवाहाटी, वाराणसी, लखनऊ, पटना, चंदीगड, जम्मू आणि अमृतसरसारख्या प्रमुख शहरांमध्येही कांद्याचा पुरवठा करण्याची योजना आहे. त्यामुळे आगामी काळात आणखी ‘कांदा एक्सप्रेस’ धावण्याची शक्यता आहे.
शेतकरी आणि ग्राहक दोघांसाठी महत्त्वाचा मुद्दा
नाशिकमधून कांदा देशाच्या राजधानीत पोहोचल्याने कांद्याच्या राष्ट्रीय पुरवठा साखळीत नाशिकचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे. मात्र, या उपक्रमातून शेतकऱ्यांना त्यांच्या कांद्याला योग्य बाजारपेठ आणि दर मिळण्यास कितपत फायदा होतो, याकडेही लक्ष राहणार आहे. सध्याची ही खेप मुख्यतः सरकारी बफर स्टॉकमधून दिल्लीतील पुरवठा वाढवण्यासाठी पाठवण्यात आली आहे.
दरम्यान, कांद्याच्या दरातील चढ-उतार, साठवणूक, वाहतूक आणि बाजारातील मागणी यांचा थेट परिणाम शेतकरी आणि ग्राहकांवर होतो. त्यामुळे उत्पादन क्षेत्रातून ग्राहक बाजारपेठेपर्यंत कांदा वेळेत पोहोचवण्याच्या दृष्टीने ‘कांदा एक्सप्रेस’ हा महत्त्वाचा लॉजिस्टिक प्रयोग मानला जात आहे.
नाशिकच्या लासलगावहून दिल्लीकडे रवाना झालेल्या ‘कांदा एक्सप्रेस’मुळे राजधानीतील कांद्याचा पुरवठा वाढण्यास मदत होणार असून, 35 रुपये किलोच्या अनुदानित विक्रीमुळे ग्राहकांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे.
