नाशिक : प्रस्तावित नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गाच्या फेरबदलावरून नाशिकमध्ये पुन्हा एकदा नाराजी व्यक्त होत आहे. नाशिक-पुणे रेल्वे प्रकल्पाचा मूळ मार्ग कायम ठेवण्याची मागणी स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि रेल्वे मार्ग कृती समितीकडून करण्यात येत आहे. प्रस्तावित रेल्वे मार्ग शिर्डी आणि अहिल्यानगरमार्गे वळवण्याच्या चर्चेला नाशिकमधील नेत्यांनी विरोध केला असून, अशा बदलामुळे या प्रकल्पाचा मूळ उद्देशच कमजोर होईल, असा दावा करण्यात आला आहे.
नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गाची मागणी गेल्या अनेक वर्षांपासून करण्यात येत आहे. नाशिक, सिन्नर, संगमनेर, नारायणगाव, चाकण आणि पुणे या भागांना जोडणारा थेट मार्ग प्रस्तावित करण्यात आला होता. या मार्गामुळे नाशिक आणि पुणे या दोन महत्त्वाच्या शहरांमधील प्रवास सुलभ होण्याबरोबरच औद्योगिक, व्यापारी आणि पर्यटन क्षेत्राला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
मूळ मार्ग बदलण्याला विरोध
नाशिक मध्यच्या आमदार देवयानी फरांदे यांनी प्रस्तावित फेरबदलावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. नाशिक-पुणे रेल्वे प्रकल्पाची संकल्पना नाशिक-संगमनेर-पुणे जोडणी मजबूत करण्यासाठी करण्यात आली होती. त्यामुळे दुसऱ्या भागाला फायदा मिळावा म्हणून मार्ग बदलल्यास नाशिकला या प्रकल्पाच्या अपेक्षित लाभांपासून वंचित राहावे लागू शकते, अशी भूमिका त्यांनी मांडली आहे.
नाशिकचे खासदार राजाभाऊ वाजे यांनीही या प्रकरणी अद्याप अधिकृत माहिती मिळालेली नसल्याचे सांगितले आहे. मात्र, प्रकल्पाचा निर्णय केवळ कोणता पर्याय स्वस्त आहे यावर आधारित नसावा. दुर्गम आणि आदिवासी भागांच्या विकासाला चालना देणारा मार्ग निवडणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
GMRTचा मुद्दा चर्चेत
नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गाच्या मूळ आराखड्यात नारायणगावजवळील खोडद येथील Giant Metrewave Radio Telescope (GMRT) परिसरातून मार्ग जाण्याचा मुद्दा समोर आला आहे. या वैज्ञानिक वेधशाळेच्या कामकाजावर संभाव्य तांत्रिक परिणाम होण्याच्या चिंतेमुळे पर्यायी मार्गांचा विचार सुरू झाला आहे. याच पार्श्वभूमीवर शिर्डी-अहिल्यानगरमार्गे पुण्याला जोडणाऱ्या पर्यायी मार्गाची चर्चा पुढे आली आहे.
मात्र, नाशिकमधील नेत्यांचे म्हणणे आहे की GMRTच्या सुरक्षेचा आणि वैज्ञानिक कामकाजाचा विचार करताना नाशिकला पुण्याशी जोडणाऱ्या रेल्वे प्रकल्पाचा मूळ उद्देशही कायम ठेवला पाहिजे. तांत्रिक अडचणी असल्यास त्यावर तज्ज्ञांच्या मदतीने पर्याय शोधता येतील, अशी भूमिका आंदोलनकर्त्यांकडून मांडली जात आहे.
सरकारने समिती स्थापन केली
या वादाच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र सरकारने रेल्वे मार्गाच्या विविध पर्यायांचा अभ्यास करण्यासाठी ज्येष्ठ अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन केली आहे. समितीला विविध तांत्रिक आणि वैज्ञानिक बाबींचा अभ्यास करून अहवाल सादर करण्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे.
समितीचा अहवाल येण्यापूर्वीच मार्ग बदलल्याच्या चर्चेमुळे नाशिकमधील नागरिक, शेतकरी आणि विविध संघटनांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. रेल्वे मार्ग कृती समितीने या विषयावर सार्वजनिक चर्चा आणि संबंधित भागातील नागरिकांची मते जाणून घेण्याची मागणी केली आहे.
आंदोलनाचा इशारा आणि जनदबाव
मूळ मार्ग कायम ठेवण्यासाठी नाशिक आणि पुणे जिल्ह्यांतील नागरिकांनी यापूर्वी आंदोलन केले आहे. ऑगस्टच्या सुरुवातीला सिन्नर, संगमनेर, नारायणगाव, मंचर, चाकण आणि इतर भागांमध्ये रास्ता रोको आंदोलन करण्यात आले होते. या आंदोलनातून नाशिक-पुणे रेल्वेचा थेट मार्ग कायम ठेवण्याची मागणी करण्यात आली.
नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गामुळे या भागातील औद्योगिक आणि व्यापारी वाहतुकीलाही मोठा फायदा होऊ शकतो. सिन्नर परिसरातील औद्योगिक क्षेत्र, संगमनेर आणि पुणे परिसरातील उद्योगांना जलद रेल्वे जोडणी मिळाल्यास मालवाहतूक आणि प्रवासी वाहतुकीला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
अंतिम निर्णयाकडे लक्ष
दरम्यान, नाशिक-पुणे रेल्वे मार्गाचा अंतिम आराखडा अद्याप निश्चित झालेला नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. विविध पर्यायांचा तांत्रिक अभ्यास सुरू असून समितीच्या अहवालानंतर पुढील निर्णय होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शिर्डी-अहिल्यानगरमार्गे मार्ग वळवला जाणार असल्याची चर्चा सध्या अंतिम निर्णय मानता येणार नाही.
नाशिकमधील लोकप्रतिनिधी आणि नागरिक मात्र नाशिक-सिन्नर-संगमनेर-पुणे या मूळ संकल्पनेला प्राधान्य देण्याची मागणी करत आहेत. त्यामुळे समितीच्या अहवालात कोणता पर्याय सुचवला जातो आणि राज्य व केंद्र सरकार त्यावर काय निर्णय घेतात, याकडे आता संपूर्ण उत्तर महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
