महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) औषध निरीक्षक, गट-ब पदाच्या भरती परीक्षेतील कथित पेपरफुटी आणि गैरप्रकाराचा मुद्दा आता अधिक गंभीर बनला आहे. परीक्षेतील गैरप्रकाराच्या पार्श्वभूमीवर संपूर्ण भरती प्रक्रिया रद्द करण्यात आल्यानंतर विद्यार्थ्यांनी या प्रकरणाची केवळ प्राथमिक चौकशी न करता सखोल आणि स्वतंत्र तपास करण्याची मागणी केली आहे. या प्रकरणामागे नेमके कोण आहे, प्रश्नपत्रिका परीक्षेपूर्वी बाहेर कशी पोहोचली आणि त्याचा फायदा कोणत्या उमेदवारांना झाला, याचा छडा लावण्यासाठी CBI किंवा न्यायालयीन चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी विद्यार्थ्यांकडून होत आहे.
औषध निरीक्षक पदासाठी झालेल्या परीक्षेनंतर काही उमेदवारांकडून गैरप्रकाराच्या तक्रारी करण्यात आल्या होत्या. प्रश्नपत्रिकेतील काही प्रश्न किंवा प्रश्नांचा संच परीक्षेपूर्वी काही उमेदवारांपर्यंत पोहोचल्याचा आरोप करण्यात आला. या तक्रारींमुळे परीक्षा प्रक्रियेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले. प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन संबंधित यंत्रणांकडून चौकशी करण्यात आली आणि त्यानंतर MPSC ने संपूर्ण भरती प्रक्रिया रद्द करण्याचा निर्णय घेतला.
मात्र, भरती प्रक्रिया रद्द करणे हा अंतिम उपाय नसून गैरप्रकाराच्या मुळापर्यंत जाणे आवश्यक आहे, अशी विद्यार्थ्यांची भूमिका आहे. प्रश्नपत्रिका तयार करण्यापासून ती छपाई, वाहतूक, सुरक्षित साठवणूक आणि परीक्षा केंद्रांपर्यंत पोहोचवण्याच्या प्रक्रियेत अनेक स्तरांवर गोपनीयता राखली जाते. त्यामुळे प्रश्नपत्रिका किंवा तिच्यातील प्रश्न परीक्षेपूर्वी बाहेर आले असतील, तर त्यामागे नेमका कोणता टप्पा जबाबदार आहे, याचा शोध घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
विद्यार्थ्यांच्या मते, या प्रकरणात केवळ पेपरफुटीचा फायदा घेणाऱ्या उमेदवारांवर कारवाई करून प्रश्न सुटणार नाही. पेपरफुटीचे नियोजन करणारे, प्रश्नपत्रिका मिळवून देणारे आणि त्यातून आर्थिक किंवा इतर लाभ घेणारे मुख्य सूत्रधार कोण आहेत, हे समोर येणे आवश्यक आहे. त्यामुळे तपास स्वतंत्र आणि प्रभावी यंत्रणेकडे सोपवावा, अशी मागणी करण्यात येत आहे.
CBI चौकशीची मागणी करण्यामागेही विद्यार्थ्यांचा मुख्य उद्देश तपासावर विश्वास निर्माण करणे हा आहे. तसेच न्यायालयाच्या देखरेखीखाली चौकशी झाल्यास तपास अधिक पारदर्शक पद्धतीने होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. या प्रकरणात आर्थिक व्यवहार झाले का, प्रश्नपत्रिका किती लोकांपर्यंत पोहोचली, गैरप्रकारात परीक्षा यंत्रणेतील कोणाचा सहभाग होता आणि इतर कोणत्या भरती परीक्षांमध्ये अशाच प्रकारचा गैरप्रकार झाला आहे का, याचीही तपासणी व्हावी, अशी मागणी होत आहे.
या प्रकरणाचा परिणाम केवळ एका परीक्षेपुरता मर्यादित नाही. सरकारी नोकरीसाठी वर्षानुवर्षे तयारी करणाऱ्या हजारो विद्यार्थ्यांचा परीक्षा व्यवस्थेवरील विश्वास अशा घटनांमुळे डळमळीत होतो. अनेक उमेदवारांनी अभ्यास, आर्थिक खर्च आणि वेळ देऊन परीक्षा दिलेली असते. त्यानंतर गैरप्रकारामुळे संपूर्ण भरती रद्द झाल्यास प्रामाणिकपणे परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांनाही त्याचा फटका बसतो.
त्यामुळे आगामी फेरपरीक्षा पारदर्शक आणि सुरक्षित वातावरणात घेण्याबरोबरच मागील परीक्षेतील गैरप्रकाराची जबाबदारी निश्चित करणे आणि दोषींवर कठोर कारवाई करणे आवश्यक असल्याचे विद्यार्थ्यांचे म्हणणे आहे. तपासातून दोषी व्यक्ती किंवा यंत्रणा समोर आल्यास भविष्यात अशा घटना रोखण्यासाठीही महत्त्वाचा संदेश जाईल.
आता विद्यार्थ्यांचे लक्ष शासन आणि संबंधित तपास यंत्रणांच्या पुढील निर्णयाकडे लागले आहे. CBI किंवा न्यायालयीन चौकशीची मागणी मान्य होते का, तसेच पेपरफुटीच्या कथित प्रकरणामागील मुख्य सूत्रधार कोण हे तपासातून स्पष्ट होते का, याकडे स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांसह संपूर्ण राज्याचे लक्ष आहे.
