मुंबई : महाराष्ट्रात यंदाच्या पावसाळ्यात पावसाचे वितरण असमान राहिल्याचे चित्र आहे. काही भागांत जोरदार पाऊस झाला असला, तरी राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये अपेक्षित पावसाची नोंद झालेली नाही. २६ ऑगस्टपर्यंतच्या उपलब्ध आकडेवारीनुसार, राज्यातील पावसाची स्थिती चिंताजनक असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः ऑगस्ट महिन्यात पावसाचा जोर कमी झाल्याने अनेक भागांमध्ये पाणीटंचाई आणि शेतीच्या प्रश्नांची चिंता वाढली आहे.
उपलब्ध पर्जन्यमानाच्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्ट महिन्यात महाराष्ट्रात आतापर्यंत सरासरीच्या तुलनेत पावसाचे प्रमाण कमी राहिले आहे. २६ ऑगस्टपर्यंत राज्यात ऑगस्ट महिन्याची सामान्य पर्जन्यमानाची सरासरी सुमारे २३९.९ मिमी असताना प्रत्यक्षात १२६.१ मिमी पावसाची नोंद झाली आहे. म्हणजेच ऑगस्टमधील पाऊस सामान्याच्या सुमारे ५२.६ टक्के इतकाच राहिला आहे.
विभागनिहाय पाहता परिस्थितीत मोठी तफावत दिसून येते. नाशिक विभागात ऑगस्टमधील पाऊस सामान्याच्या सुमारे ४९.२ टक्के, पुणे विभागात ५३.५ टक्के, छत्रपती संभाजीनगर विभागात ३१.२ टक्के, अमरावती विभागात २१.४ टक्के आणि नागपूर विभागात ४३ टक्के इतका नोंदवला गेला आहे. दुसरीकडे, कोकण विभागात तुलनेने चांगला पाऊस झाल्याने तेथील स्थिती इतर भागांच्या तुलनेत काहीशी समाधानकारक आहे.
राज्यातील पावसाच्या असमान वितरणाचा सर्वाधिक परिणाम खरीप पिकांवर होण्याची शक्यता आहे. सोयाबीन, कापूस, तूर, मूग, उडीद आणि इतर पिकांसाठी ऑगस्टमधील पाऊस महत्त्वाचा असतो. पावसात दीर्घ खंड पडल्यास पिकांच्या वाढीवर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः ज्या भागात जलसाठे कमी आहेत, तेथे शेतीसाठी उपलब्ध पाण्याची चिंता अधिक वाढू शकते.
दरम्यान, भारतीय हवामान विभागाने २५ ऑगस्ट रोजी पुढील आठवड्यात द्वीपकल्पीय भारतातील पावसाची गतिविधी तुलनेने कमी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली होती. त्यामुळे महाराष्ट्रातील पावसाची तूट तातडीने भरून निघेल का, याकडे शेतकरी आणि प्रशासनाचे लक्ष लागले आहे.
मात्र काही भागांना अलीकडील पावसामुळे दिलासा मिळाला आहे. सातारा जिल्ह्यातील कोयना धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात पाऊस सुरू असून २६ ऑगस्टपर्यंत धरणातील पाणीसाठा १००.९२ टीएमसीवर पोहोचला होता. धरण पूर्ण क्षमतेने भरण्यासाठी आणखी ४.३३ टीएमसी पाण्याची आवश्यकता असल्याची माहिती देण्यात आली.
एकूणच, राज्यातील पावसाचे चित्र ‘काही भागांत समाधानकारक, तर अनेक भागांत तूट’ असे आहे. पुढील काही दिवसांत दमदार आणि व्यापक पाऊस झाला तर पावसाची तूट काही प्रमाणात भरून निघू शकते. मात्र पावसाने पुन्हा दडी मारल्यास खरीप पिके, पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसमोरील अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसह प्रशासनाचे लक्ष आता पुढील पावसाच्या सरींकडे लागले आहे.
