मुंबई : महाराष्ट्राच्या अक्षय ऊर्जा क्षेत्राला आणि वीज पारेषण व्यवस्थेला मोठी चालना देणारी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. अदानी एनर्जी सोल्युशन्स लिमिटेडला महाराष्ट्रातील सुमारे ₹४,७०० कोटींचा महत्त्वाकांक्षी वीज पारेषण प्रकल्प मिळाला आहे. या प्रकल्पाचा उद्देश कर्नाटकमधून निर्माण होणारी अक्षय ऊर्जा महाराष्ट्रातील प्रमुख वीज वापर केंद्रांपर्यंत पोहोचवणे, तसेच राज्यातील पंप्ड-स्टोरेज प्रकल्पांना आवश्यक पारेषण सुविधा उपलब्ध करून देणे हा आहे.
या प्रकल्पातून सुमारे ४,५०० मेगावॅटपर्यंतची अक्षय ऊर्जा आणि स्टोरेज क्षमता पारेषण करण्यास मदत होणार आहे. विशेषतः सातारा, पुणे आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील वाढत्या पंप्ड-स्टोरेज क्षमतेला यामुळे मोठा आधार मिळण्याची अपेक्षा आहे. महाराष्ट्रात सौर आणि पवन ऊर्जेची क्षमता वाढत असताना त्यातून निर्माण होणारी वीज प्रभावीपणे ग्रीडमध्ये आणण्यासाठी मजबूत पारेषण व्यवस्था आवश्यक आहे. हा प्रकल्प त्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे.
५६२ सर्किट किलोमीटरच्या पारेषण मार्गाची भर
प्रकल्पाअंतर्गत सुमारे ५६२ सर्किट किलोमीटर नवीन पारेषण मार्ग उभारण्यात येणार आहेत. याशिवाय तब्बल ९,००० MVA परिवर्तन क्षमता वाढवली जाणार आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील वीज पारेषण नेटवर्कची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढण्यास मदत होईल. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर अक्षय ऊर्जा निर्मितीच्या ठिकाणांहून वीज मागणी असलेल्या भागांपर्यंत ती अधिक कार्यक्षमतेने पोहोचवता येणार आहे.
प्रकल्पामध्ये सातारा येथे ७६५/४०० केव्ही क्षमतेचे नवीन सबस्टेशन उभारण्याचा समावेश आहे. तसेच कोल्हापूर-सातारा दरम्यान ७६५ केव्ही क्षमतेची डबल-सर्किट पारेषण लाइन उभारली जाणार आहे. कोल्हापूर पूलिंग स्टेशनची क्षमताही वाढवण्यात येणार आहे. या सर्व सुविधांमुळे पश्चिम आणि दक्षिण भारतातील वीज प्रवाह अधिक मजबूत करण्यास मदत होण्याची शक्यता आहे.
३६ महिन्यांत प्रकल्प पूर्ण करण्याचे लक्ष्य
हा प्रकल्प सातारा पॉवर ट्रान्समिशन लिमिटेड या विशेष उद्देशाच्या कंपनीमार्फत राबवला जाणार असून, तो ३६ महिन्यांत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. अदानी एनर्जी सोल्युशन्सने टॅरिफ-बेस्ड कॉम्पिटिटिव्ह बिडिंग प्रक्रियेत सर्वात कमी बोली लावत हा प्रकल्प मिळवला आहे.
अक्षय ऊर्जा निर्मिती वाढत असताना तिचे पारेषण आणि साठवणूक ही मोठी आव्हाने ठरत आहेत. सौर आणि पवन ऊर्जेची निर्मिती हवामानावर अवलंबून असल्याने गरजेच्या वेळी वीज उपलब्ध करून देण्यासाठी पंप्ड-स्टोरेज प्रकल्प महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. त्यामुळे पारेषण व्यवस्था आणि ऊर्जा साठवणूक क्षमता यांचा एकत्रित विकास महाराष्ट्राच्या भविष्यातील ऊर्जा सुरक्षेसाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
महाराष्ट्राच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांना बळ
या प्रकल्पामुळे सातारा, पुणे आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील ऊर्जा पायाभूत सुविधांना बळ मिळण्याची अपेक्षा आहे. वाढती औद्योगिक मागणी, शहरीकरण आणि अक्षय ऊर्जेचा वाढता वाटा लक्षात घेता राज्याला भविष्यात अधिक मजबूत आणि लवचिक वीज ग्रीडची गरज आहे.
एकूणच, ₹४,७०० कोटींचा हा पारेषण प्रकल्प महाराष्ट्राच्या ऊर्जा क्षेत्रातील महत्त्वाची गुंतवणूक मानली जात आहे. अक्षय ऊर्जा, पंप्ड-स्टोरेज आणि आधुनिक पारेषण नेटवर्क यांचा समन्वय साधल्यास भविष्यात राज्यातील वीजपुरवठा अधिक सक्षम आणि स्थिर करण्यास मदत होऊ शकते. प्रकल्पाची अंमलबजावणी वेळेत आणि नियोजनानुसार झाल्यास महाराष्ट्राच्या स्वच्छ ऊर्जा संक्रमणाला आणखी वेग मिळण्याची शक्यता आहे.
